De oprichter van ons merk was Gerardus Johannes Berkelmans. Op 24 oktober 1867 geboren als zoon van een leerlooier en een broodbakker, leerde hij al in de luier dat hard werken en kunnen voorzien in de dagelijks behoeften een grote deugd waren. Met name leerlooien en ondernemerschap zat in zijn bloed. Zijn opa Francis Berkelmans (Helvoirt 6 februari 1781-Oisterwijk 7 augustus 1834) werkte als looier in Dongen, maar trok in 1825 de stoute ondernemersschoenen aan en nam een looierij in Oisterwijk over van Jan Francis van den Biggelaar, aan De Lind B311 (momenteel Lind 16). Na zijn dood zette de oma van Gerardus de looierij voort, totdat de oudste zoon Franciscus (de vader van Gerardus) en de jongste zoon Adrianus Berkelmans de zaak konden voortzetten. Met twee looikuipen en een nathuis was het hard werken om voldoende koopwaren te produceren.
De schoenproductie werd serieus toen Gerardus (Graadje) Johannes Berkelmans zich in 1890 officieel inschreef als zelfstandig schoenmaker. In het jaar dat Vincent van Gogh overleed en de legendarisch Amerikaanse komiek Stan Laurel werd geboren, zag dus ook ons mooie merk het levenslicht.
De eerste jaren kon Gerardus zijn aandacht volledig richten op de productie van schoenen, maar toen zijn vader Franciscus overleed op 16 november 1897, werd hij verantwoordelijk voor alle activiteiten van de firma. Samen met zijn oom Adrianus en zijn moeder, en later ook met zijn twee broers en twee zussen, groeide F&A Berkelmans uit tot een serieuze firma die handelde in manufacturen en koloniale waren. De firma deed ook in huiden, schoenen, laarzen en ‘benevens tot de uitoefening der leerlooijerij en schoenmakerij’. Oftewel: alle vormen van leerverwerking waar behoefte aan was, werd in de bescheiden fabriek gemaakt.
Bij de burgerlijke stand was Gerardus in die tijd geregistreerd als leerlooier, zijn broers als schoenmaker. Hij hield zich in die tijd vooral bezig met de groei van het bedrijf, wat hem goed afging. Bij de vakbonden stond hij bekend als een humane en geliefde werkgever. Zo voerde hij begin 1911 een werkdag van 10-en-een-half uur in. In het licht van die tijd was dit een goede stap voorwaarts; werkdagen van 12 tot 16 uur waren destijds meer regel dan uitzondering (pas in 1919 werd de wet op de 8-urige werkdag aangenomen, waar F&A Berkelmans uiteraard direct in meeging). Ging het goed met de firma, dan ging het goed met het personeel. Zo verhoogde Gerardus in 1915 tot tweemaal toe de lonen vanwege behaalde successen.
Op 8 mei 1917 verhuisde Gerardus met zijn gezin naar Berkel-Enschot, waar hij helaas al in 1920 overleed op 17 augustus 1920. Zijn oudste zoon Franciscus Martinus Berkelmans (Oisterwijk 23 mei 1903 - Nieuwkoop 4 november 1971), op dat moment slechts 17 jaar oud, zette daarna de schoenfabriek voort. Hij had reeds als boekhouder gewerkt, dus Franciscus had voldoende feeling met alle kosten en baten en de potentie binnen het bedrijf. Later kwam ook zijn jongere broer G.J. Berkelmans (Oisterwijk 22 april 1914) in het bedrijf. Hij woonde met zijn moeder, de weduwe Berkelmans-Canters in 1932 in het ouderlijk huis aan De Lind in Oisterwijk. De leerlooierij bevond zich achter het huis, aan het riviertje De Voorste Stroom.
De schoenfabriek was vanaf 1936 gevestigd op De Vloed A30. Tot aan 1940 zorgden Gerardus en zijn jongere broer voor een gezonde groei en verdere specialisatie in schoenproductie. Er waren continu ontwikkelingen op het gebied van maakwijzen en comfortwensen; door de industrialisering kwamen er steeds weer nieuwe machines en productiemethodes op de markt, waar steeds opnieuw in werd geïnvesteerd. Daarnaast steeg het welvaartsniveau onder arbeiders na de Eerste Wereldoorlog gestaag, waardoor een steeds grotere doelgroep behoefte kreeg aan comfortabele schoenen, die ook buiten werktijd gedragen konden worden.
De Tweede Wereldoorlog was een economisch zware tijd voor veel bedrijven in het ambachtelijke Brabant. Het Rijksbureau voor Huiden en Leder werd opgericht, dat een belangrijke rol speelde tijdens de oorlogsjaren. Het bureau had de taak om de schaarste binnen de sector zo doeltreffend mogelijk het hoofd te bieden. Importmogelijkheden, voorraadniveaus, prijsvorming, fabricagevoorschriften en distributiebeschikkingen werden centraal gereguleerd, om te zorgen voor een doeltreffende en rechtvaardige verdeling van grondstoffen, productiemiddelen en meer.
Dankzij de uitstekende staat van dienst werd de firma F.A. Berkelmans door het Rijksbureau in staat gesteld om door te werken. De productie richtte zich in de oorlogsjaren voornamelijk op militaire schoenen en werkschoenen, bijvoorbeeld voor de arbeiders in de Limburgse mijnen. Dat zorgde ervoor dat Berkelmans er na de bevrijding van Nederland sterk voor stond. Het machinepark was nog intact, het goed opgeleide personeel had al die tijd door kunnen werken. Daardoor kon Berkelmans snel een groot marktaandeel verwerven binnen de enorme Nederlandse consumentenmarkt. De fabriek voorzag bovendien het Nederlandse leger en de troepen in Nederlands-Indië van schoeisel.
De hoogtijdagen van onze schoenfabriek in Oisterwijk werden, zoals bij vele schoenenmerken uit de regio, gevierd in de jaren zestig. De populariteit van Berkelmans resulteerde in werk voor meer dan 300 personeelsleden, die ruim 12.000 paar schoenen per week produceerden. Zo’n 40% van de productie bestond uit jongensschoenen, vooral in de topmaanden juli en augustus. In deze tijd was de algemene regel, dat “de jeugd het schooljaar niet alleen startte met nieuwe moed, maar ook met nieuwe Berkelmans schoenen aan de voeten”. Naast het hoofdbedrijf werden in de ernaast gelegen TeeVee schoenfabriek duizenden paren Cosy- en California-pantoffels gemaakt.
Zoals zoveel andere ambachtsbedrijven in Nederland kreeg ook Berkelmans aan het einde van de zestiger jaren enorme concurrentie uit landen waar men vele malen goedkoper kon produceren. Ondanks verwoede pogingen om het tij te keren, moest de fabriek in Oisterwijk in februari 1975 de poorten sluiten. Toch was er nog voldoende vraag naar Nederlandse kwaliteitsproducten en het merk was nog steeds geliefd. Daarom maakten de broers Leo, Gerard en Ad Berkelmans een doorstart onder de naam Gebr. Berkelmans. Het afgeslankte bedrijf startte met 40 personeelsleden en 15 thuiswerkers en werd gevestigd in het vroegere pand van Het Gouden Muiltje, aan de Industrieweg in Oisterwijk.
Al snel trad de heer Frie van Iersel toe tot de directie. Gedurende een lange periode droeg hij bij aan de stabiliteit van ons mooie merk. De unieke kennis van het stansen en snijden van leer werd nog steeds in Oisterwijk ingezet; zelfs de stans- en andere messen werden in eigen huis vervaardigd. Om te kunnen concurreren met buitenlandse merken werd een deel van de schoenproductie in Polen ondergebracht. In 1986 werd de naam van het bedrijf veranderd in Berkelmans Schoenfabriek B.V.. De directie bestond op dat moment uit de heren Ad Berkelmans en Sjoerd van Iersel. De laatste directeur die afstamde van de oprichter Gerardus Johannes Berkelmans was Roel Berkelmans. Na op diverse vlakken ervaring te hebben opgedaan binnen de schoenenbranche, waaronder stages bij diverse Italiaanse schoenfabrieken, nam hij Schoenfabriek Berkelmans in Moergestel over.
In 2015 droeg Roel Berkelmans de zorg voor ons mooie merk over aan de huidige eigenaren. Zij hebben dezelfde ondernemende drive als de oprichter van Berkelmans en zijn nazaten, met oog voor ambachtelijk vakmanschap. Hoge kwaliteit afwerking en een comfortabele pasvorm vormen de leidraad in alle collectie-ontwikkelingen. Ook blijven de huidige eigenaren trouw aan de zelfstandige winkeliers die hebben bijgedragen aan de groei van het merk. Daarom vind je schoenen van Berkelmans nog veel in traditionele schoenenwinkels, gerund door ondernemers met passie voor hun vak.
Sinds 2015 zijn de collecties stapsgewijs aangepast, niet alleen door te kijken naar markttrends, maar vooral door goed te luisteren naar winkeliers en klanten. Waar onze schoenen in het verleden overwegend klassiek georiënteerd waren, brengt Berkelmans 1890 collecties die ook casual gedragen kunnen worden, inclusief een luxe sneakerlijn. Nieuwe modellen worden nog steeds in eigen huis ontwikkeld, waarna de designs worden uitgewerkt door gerenommeerde technici en geproduceerd door gecertificeerde fabrieken in Portugal.
We houden de geest van Berkelmans dus 100% Nederlands, en de kwaliteit 100% Europees. Elk model wordt uitvoerig doordacht en grondig getest. Ieder detail wordt met grote zorg toegevoegd, of juist achterwege gelaten voor een tijdloze look. We werken regelmatig met prints. Deze worden op suede gedrukt, zijn makkelijk in onderhoud en blijven lang mooi. Doordat we de technologie beheersen om dit zelf te drukken kunnen we ook bijpassende riemen maken die exact matchen met de schoenen.
Net als in de beginjaren van ons mooie merk, houden we huidige en toekomstige ontwikkelingen binnen de schoenindustrie nauwlettend in de gaten. We reageren niet op tijdelijke trends, maar investeren wel met vertrouwen in nieuwe technologieën die een nieuwe impuls kunnen geven aan Berkelmans 1890. We hebben hierbij hetzelfde doel voor ogen als oprichter Gerardus Johannes Berkelmans: kwalitatief goede schoenen bieden die je met evenveel plezier draagt naar je werk, als op een vrije dag. Zodat je ieder nieuw seizoen kunt starten met goede moed, én met nieuwe Berkelmans schoenen aan je voeten.
▼
